İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ’NDEN FİNANSAL UYUŞMAZLIKLARA YENİLİKÇİ VE YERLİ BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ
İskenderun Teknik Üniversitesi, finansal uyuşmazlıkların çözümüne yönelik geliştirdiği yenilikçi ve yerli yaklaşımıyla akademik literatüre önemli bir katkı sundu.
İskenderun Teknik Üniversitesi, finansal uyuşmazlıkların çözümüne yönelik geliştirdiği yenilikçi ve yerli yaklaşımıyla akademik literatüre önemli bir katkı sundu. Üniversite tarafından hazırlanan bildiriyi sunan Öğr. Gör. Durmuş BAYSAL, Üsküdar Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen “2. Tasarruf ve İsraf Sempozyumu”nda, finansal anlaşmazlıklara “Helalleşme (Uzlaştırma) Endeksi” temelli özgün bir çözüm modeli önerisinde bulundu. Merhum Prof. Dr. Ersin Nazif GÜRDOĞAN anısına, “İsraftan Verimliliğe” temasıyla gerçekleştirilen sempozyumda yapılan sunumda; finansal uyuşmazlıkların yalnızca bireysel değil, toplumsal ölçekte de ciddi bir kaynak israfına yol açtığına dikkat çekildi. Sunumda, kadim Anadolu medeniyetinde güçlü bir karşılığı bulunan helalleşme kültürünün, modern iktisadi ve hukuki literatürde ölçülebilir bir endeks olarak kavramsallaştırılabileceği vurgulandı. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Türkiye İsrafı Önleme Vakfı (TİSVA), İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi ve İskenderun Teknik Üniversitesi’nin paydaşları arasında yer aldığı; NP Sağlık Yerleşkesi (Ümraniye) İbni Sina Oditoryumu’nda gerçekleştirilen sempozyumda, “Finansal Anlaşmazlıkların Çözümünde Uzlaştırma Endeksi: İsraftan Verimliliğe Yenilikçi Bir Yaklaşım” başlıklı sunum ilgiyle takip edildi.
İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet DURUEL, Prof. Dr. Nazif ÇALIŞ ve Ekonomi ve Finans Anabilim Dalı Öğr. Gör. Durmuş BAYSAL tarafından yürütülen “Finansal Anlaşmazlıkların Çözümünde Uzlaştırma Endeksi” çalışması kapsamında; israf kavramının yalnızca aşırı harcama değil, aynı zamanda meşru, makul ve ölçülü davranış sınırlarının dışına çıkılması olarak ele alınması gerektiği ifade edildi. Modern toplumlarda fizikî ve beşerî kaynakların verimsiz kullanımının, toplumsal refahı azaltan önemli maliyetler doğurduğu dile getirildi. Borçlu ve alacaklı arasındaki uyuşmazlıkların; dava süreçleri, icra giderleri ve bilirkişi masrafları gibi doğrudan maliyetlerin yanı sıra, itibar kaybı, ticari faaliyetlerde aksama ve sosyal gerilimler gibi dolaylı maliyetler de ürettiğine dikkat çekildi. Bu tür uyuşmazlıkların hızlı ve adil biçimde çözümlenmesinin, kamu kaynaklarının daha verimli alanlara yönlendirilmesine katkı sağlayacağı vurgulandı.
Sunumda literatüre kazandırılması hedeflenen “Reconciliation Index (Helalleşme / Uzlaştırma Endeksi)” kavramı detaylandırılarak; endeksin yalnızca enflasyon verilerine değil, altın fiyatları, reel efektif döviz kuru, deflatör, TÜFE, asgari ücret, konut fiyat endeksi ve Brent petrol fiyatı gibi çok boyutlu göstergelerden oluşan bir portföye dayanması gerektiği ifade edildi. Bu yaklaşımın, gecikme bedellerinin yetersiz kaldığı durumlarda daha adil ve hakkaniyetli bir alternatif sunduğu belirtildi. Arabuluculuk sürecinin, helalleşme kültürünün kurumsallaşmış bir görünümü olduğuna dikkat çekilerek; geliştirilecek Helalleşme (Uzlaştırma) Endeksi’nin arabuluculuk uygulamalarına teknik ve nesnel bir altyapı sunacağı ifade edildi. Bu şeffaf mekanizmanın, adalet algısını güçlendireceği; şiddet, toplumsal gerilim ve güven kaybı gibi sosyal risklerin azaltılmasına katkı sağlayacağı vurgulandı.
Sunumda ayrıca hukuki gelişmelere de atıfta bulunularak, Anayasa Mahkemesi’nin 8 Temmuz 2025 tarihli kararı hatırlatıldı. Yüksek enflasyonun alacakların reel değerini aşındırdığına dikkat çekilen kararda, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne alacakların reel değerini koruyacak bir yasal düzenleme yapılması yönünde verilen süre anımsatılarak, önerilen Uzlaştırma Endeksi yaklaşımının mevcut yasal ihtiyaçla örtüştüğü ifade edildi. Kadim helalleşme anlayışı ile modern arabuluculuk pratiklerini ortak bir zeminde buluşturan bu çalışmanın, finansal uyuşmazlıkların çözümünde hem ekonomik hem de toplumsal açıdan israfı azaltan, verimliliği ise artıran önemli bir model sunduğu değerlendirildi. Söz konusu yaklaşımın pratiğe aktarılmış hâline ise www.helallesmeendeksi.com adresi üzerinden erişilebildiği belirtildi.
İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet DURUEL de çalışmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, üniversite olarak yerli, özgün ve toplumsal karşılığı olan bilimsel üretimleri önemsediklerini ifade etti. Prof. Dr. DURUEL, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“İskenderun Teknik Üniversitesi olarak, yalnızca akademik bilgi üretmekle sınırlı kalmayan; toplumsal ihtiyaçlara çözüm sunan, adalet ve verimlilik ekseninde yeni yaklaşımlar geliştirmeyi önceleyen bir anlayışla çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Kadim medeniyetimizde köklü bir yere sahip olan helalleşme kültürünün, modern iktisadi ve hukuki sistemlerle buluşturularak ölçülebilir bir endeks hâline getirilmesi son derece kıymetli ve vizyoner bir çalışmadır. Finansal uyuşmazlıkların çözümünde hem ekonomik kaynakların israfını azaltan hem de toplumsal barışı ve adalet algısını güçlendiren bu yaklaşımın, arabuluculuk sistemine teknik ve nesnel bir altyapı kazandıracağına inanıyoruz. Üniversitemizin akademisyenleri tarafından geliştirilen Uzlaştırma (Helalleşme) Endeksi’nin, ülkemizin güncel hukuki ve ekonomik ihtiyaçlarıyla örtüşen, yerli ve yenilikçi bir model olarak literatüre ve uygulamaya önemli katkılar sunacağı kanaatindeyiz.”
